Çocukluk çağı aşılarımızdan sonra her 10 yılda bir Tetanoz - Difteri aşısını olmalıyız.




2009–2023 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne (Centers for Disease Control and Prevention) toplam 402 Tetanoz vakası bildirilmiş olup, bunların 37’si tetanoza bağlı ölüm ile sonuçlanmıştır.



Tetanoza bağlı ölümlerin büyük çoğunluğu 65 yaş ve üzeri yetişkinlerde görülmüş; özellikle 80 yaş ve üzeri bireylerde olgu-ölüm oranı %63,3 olarak saptanmıştır.

Aşılanma durumu bilinen tetanoz vakalarının %43,9’u, tetanoz aşısına ilişkin belgelenmiş bir aşılanma öyküsü bulunmayan kişilerde meydana gelmiştir.




Tetanoz

Tetanoz, Clostridium tetani adlı bakterinin toksinlerinin neden olduğu, kaslarda sertlik ve ağrılı kasılmalarla seyreden ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Bakteri sporları toprakta ve çevrede yaygın olarak bulunur; vücuda genellikle derin veya kirli yaralar aracılığıyla girer. Aşıyla tamamen önlenebilir bir hastalık olmasına rağmen, düşük aşılama oranı olan bölgelerde hâlen ölümcül vakalara yol açmaktadır.

Temel Bilgiler
Etken: Clostridium tetani bakterisi
Bulaş: Yara yoluyla (kişiden kişiye geçmez)
Belirtiler: Çene kilitlenmesi, kas spazmları, yutma güçlüğü
Kuluçka süresi: Genellikle 3–21 gün
Korunma: Tetanoz toksoidi içeren aşılar (ör. DTaP, Td, Tdap)

Hastalığın Mekanizması
Tetanoz bakterisi oksijensiz ortamda çoğalarak tetanospazmin adlı güçlü bir nörotoksin salgılar. Bu toksin, merkezi sinir sisteminde GABA ve glisin gibi inhibitör nörotransmiterleri bloke eder. Sonuçta sinir hücreleri aşırı uyarılır ve kontrolsüz kas kasılmaları ortaya çıkar. En belirgin bulgular çene kaslarında sertlik (“kilitlenme”) ve sırtta geriye doğru yaylanan kas spazmlarıdır.

Belirtiler ve Klinik Seyir
Hastalık genellikle çene ve boyun kaslarında sertlikle başlar, ardından tüm vücutta ağrılı kas spazmları gelişir. Nefes alma güçlüğü, yutma zorluğu, ateş, terleme ve kan basıncı değişiklikleri görülebilir. Yenidoğan tetanozu vakalarında, bebeklerin emme refleksi kaybolur ve kasılmalarla seyreden ciddi tablo oluşur. Tedavi edilmezse solunum kaslarının felci sonucu ölüm meydana gelebilir.

Tedavi
Tetanoz tıbbi acil durumdur ve hastane koşullarında tedavi edilir.
Başlıca yaklaşımlar:
İnsan tetanoz immün globulini (TIG) uygulanması
Yaraya yönelik cerrahi temizlik ve antibiyotik tedavisi
Kas spazmlarını kontrol eden ilaçlar
Gerekirse solunum desteği
İyileşme sonrası bağışıklık kazandırmak için aşı uygulanması

Korunma ve Aşılama
Tetanozdan korunmanın en etkili yolu tetanoz toksoid içeren aşılardır. Dünya Sağlık Örgütü yaşam boyu koruma için 6 doz (3 temel + 3 rapel) önermektedir. Aşılar sıklıkla difteri ve boğmaca ile kombine edilmiştir (DTaP, Tdap, Td). Gebelikte yapılan Tdap aşısı, hem annenin hem de yenidoğanın tetanoza karşı korunmasını sağlar.

Küresel Durum
Kapsamlı bağışıklama programları sayesinde yenidoğan tetanozuna bağlı ölümler 1988’e göre %97 oranında azalmıştır. Ancak düşük gelirli bölgelerde, özellikle temiz doğum koşullarının sağlanamadığı yerlerde hastalık hâlâ önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir.