Neurology Dergisinin 28 Nisan’da yayınlanan makaleye göre, 65 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde yapılan geniş kapsamlı bir araştırma, yüksek doz grip aşısının (H-IIV), standart doz aşıya (S-IIV) kıyasla Alzheimer demansı riskini anlamlı ölçüde azalttığını ortaya koymuştur.

Sunulan belgelerden elde edilen temel bulgular şunlardır:

• Risk Azalması: Yüksek doz grip aşısı yaptıranlarda, standart doza kıyasla Alzheimer riski yaklaşık %20 oranında daha düşük bulunmuştur. Aşılama sonrası ilk 25 ayda bu koruyucu etki belirgin bir şekilde gözlemlenmiştir.
• Cinsiyet Farklılıkları: Araştırma, aşının koruyucu etkisinin kadınlarda erkeklere göre daha güçlü ve uzun süreli olduğunu göstermektedir. Kadınlarda risk azalması ilk 13 ay boyunca istatistiksel olarak anlamlıyken, erkeklerde bu durum bazı analizlerde daha geç dönemlerde (17-24. aylar arası) ortaya çıkmıştır.
• Olası Mekanizmalar: Araştırmacılar bu korumanın iki temel nedeni olabileceğini öne sürmektedir:

1. Antimikrobiyal Etki: Yüksek doz aşının gribi daha iyi önlemesi, gribin neden olduğu ve nörodejenerasyonu tetikleyebilen sistemik iltihaplanmayı azaltmaktadır.
2. Bağışıklık Eğitimi: Aşının, bağışıklık sistemini genel olarak "eğiterek" (trained immunity) yaşlanmayla ilişkili bağışıklık dengesizliklerini düzenlemesi ve Alzheimer patolojilerine karşı nöroinflamatuar tepkiyi modüle etmesi mümkündür.
   • Önceki Çalışmalarla Bağlantı: Yazarların daha önceki çalışmaları, grip aşısının yanı sıra tetanos, difteri, zona ve pnömokok aşılarının da Alzheimer riskini azalttığını göstermişti. Bu yeni çalışma ise aşının dozunun (grip aşısında yüksek doz olmasının artısı biraz daha fazla) riski azaltmada ek bir faktör olduğunu kanıtlamaktadır.
   • Sınırlamalar: Çalışma, ABD sağlık verilerine dayanmaktadır ve takip süresi 3 yıl ile sınırlıdır. Ayrıca, ölüm verilerinin eksikliği ve bazı sosyoekonomik faktörlerin (gelir, eğitim, yaşam tarzı) veri tabanında yer almaması sonuçlar üzerinde etkili olmuş olabilir.

Özetle, yüksek doz grip aşısı sadece gribe karşı daha iyi koruma sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda yaşlı yetişkinlerde Alzheimer riskini düşürmek için düşük maliyetli ve erişilebilir bir önleyici strateji olma potansiyeline sahiptir.

Kadınlarda daha belirgin etkinin görülmesinin nedenleri;

Literatür bilgileri ve Neurology dergisinde yayınlanmış olan bu çalışmaya göre, yüksek doz grip aşısının kadınlarda daha güçlü ve uzun süreli bir koruyucu etki göstermesinin temel nedeni, kadın ve erkek bağışıklık sistemleri arasındaki biyolojik farklılıklardır.

Bu durumun altında yatan olası mekanizmalar şunlardır:

• Bağışıklık Yanıtındaki Farklılıklar (Cinsel Dimorfizm): Kadınların bağışıklık sistemleri, antimikrobiyal aşılara karşı genellikle erkeklerden daha güçlü yanıtlar verme eğilimindedir. Bu durum hem grip virüsüne özel bağışıklıkta hem de aşının sağladığı genel bağışıklık etkilerinde görülmektedir.
• Eğitilmiş Bağışıklık (Trained Immunity): Araştırmacılar, aşıların bağışıklık sistemini genel olarak "eğitme" ve Alzheimer patolojilerine karşı nöroinflamatuar tepkiyi düzenleme yeteneğinin yaşlı kadınlarda erkek akranlarına göre daha belirgin olduğunu belirtmektedir.
• Diğer Aşılardaki Benzer Etkiler: Bu cinsiyet temelli fark sadece grip aşısına özgü değildir; örneğin, zona (shingles) aşısı üzerine yapılan çalışmalar da kadınlarda benzer şekilde daha güçlü bir koruyucu etki saptamıştır.
• Etki Süresi: Çalışmada, yüksek doz aşının sağladığı risk azalmasının kadınlarda ilk 13 ay boyunca istatistiksel olarak anlamlı ve daha dirençli olduğu, erkeklerde ise bu etkinin hem daha geç ortaya çıktığı hem de analiz yöntemlerine göre değişkenlik gösterdiği vurgulanmaktadır.

Kısaca, kadınlardaki bu güçlü etkinin, yaşlanmayla birlikte bağışıklık sisteminde meydana gelen değişikliklerin kadınlarda erkeklere göre farklı seyretmesinden ve kadın bağışıklık sisteminin aşı dozundaki artışa daha etkili cevap vermesinden kaynaklandığı ileri sürülmektedir.